อาหารสายยางสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัดผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) มีความต้องการทางโภชนาการที่ "พิเศษและซับซ้อน" กว่าผู้ป่วยทั่วไปครับ เพราะร่างกายต้องต่อสู้กับเซลล์มะเร็งและซ่อมแซมเซลล์ดีที่ถูกทำลายจากยาเคมีบำบัด ในขณะที่มักจะมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียได้ง่าย
หลักการจัดอาหารสายยางสำหรับช่วงรับเคมีบำบัดครับ:
1. เน้นโปรตีนสูง (High Protein) เพื่อซ่อมแซมเซลล์
ยาเคมีบำบัดมักทำให้เม็ดเลือดขาวต่ำและกล้ามเนื้อลีบ ร่างกายจึงต้องการโปรตีนมากกว่าปกติประมาณ 1.2−1.5 กรัม/น้ำหนักตัว (กก.)/วัน
วัตถุดิบแนะนำ: ไข่ขาวต้มสุก (พระเอกหลัก), อกไก่, เนื้อปลาขาว
ความลับ: หากผู้ป่วยทานได้น้อยลง ให้เสริม เวย์โปรตีน (Whey Protein Isolate) ผสมลงในอาหารปั่นเพื่อเพิ่มความเข้มข้นของโปรตีนโดยไม่เพิ่มปริมาตรอาหารครับ
2. พลังงานต้องถึง (High Calorie)
เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำหนักตัวลดฮวบ ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยทนต่อการรับยาครั้งต่อไปไม่ไหว
ไขมันดี: เพิ่ม น้ำมันรำข้าว หรือ MCT Oil เพื่อให้พลังงานเข้มข้น และช่วยลดอาการอักเสบในร่างกาย
คาร์โบไฮเดรตที่ย่อยง่าย: ฟักทองต้ม หรือ มันฝรั่งต้ม จะให้พลังงานดีและอ่อนโยนต่อระบบทางเดินอาหาร
3. เสริมภูมิคุ้มกันและต้านการอักเสบ
โอเมก้า 3: การใส่ น้ำมันปลา (Fish Oil) หรือใช้เนื้อปลาในการปั่น จะช่วยลดการอักเสบที่เกิดจากตัวมะเร็งและผลของยาเคมี
ผักหลากสี: แครอทต้ม (เบต้าแคโรทีน) และ น้ำซุปผักเข้มข้น ช่วยให้ร่างกายได้รับวิตามินช่วยฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกัน
⚠️ ข้อควรระวังพิเศษช่วงรับเคมีบำบัด
ความสะอาดระดับสูงสุด (Sterile Technique): ช่วงนี้ภูมิคุ้มกันผู้ป่วยจะต่ำมาก (Neutropenia) เชื้อโรคเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ติดเชื้อในกระแสเลือดได้ อุปกรณ์ทุกอย่างต้องต้ม/ลวกน้ำร้อน และอาหารต้องปรุงสุกใหม่เสมอ
งดผักสด/ผลไม้เปลือกบาง: ในอาหารปั่นควรใช้แต่ ผักต้มสุก 100% เท่านั้น ห้ามใส่ผักสดปั่นเพราะอาจมีเชื้อแบคทีเรียปนเปื้อน
ระวังท้องเสีย/ท้องอืด: ยาเคมีอาจทำให้เยื่อบุลำไส้อักเสบ หากผู้ป่วยท้องเสียบ่อย ให้ลดปริมาณน้ำตาลทรายหรือกล้วยในสูตรลง และปรึกษาแพทย์เรื่องการปรับความเร็วในการให้อาหาร
🥣 ตัวอย่างสัดส่วนสูตรอาหารปั่น (1,000 ml)
วัตถุดิบ ปริมาณ เหตุผล
ไข่ขาวต้มสุก 10 - 12 ฟอง เสริมโปรตีนและเม็ดเลือดขาว
อกไก่ / เนื้อปลาขาว 150 กรัม กรดอะมิโนจำเป็น
ฟักทอง / มันฝรั่งต้ม 250 กรัม พลังงานที่ย่อยง่าย
น้ำมันรำข้าว / MCT Oil 4 ช้อนโต๊ะ เพิ่มพลังงานให้ถึงเกณฑ์
น้ำต้มสุก/น้ำซุปผัก เติมจนครบ 1,000 ml
💡 คำแนะนำ
หากการเตรียมอาหารปั่นเองทำได้ยาก หรือผู้ป่วยน้ำหนักลดลงเร็วเกินไป แพทย์มักแนะนำ "อาหารทางการแพทย์สูตรครบถ้วนสำหรับผู้ป่วยมะเร็งโดยเฉพาะ" (เช่น Prosure หรือ Oralane) ซึ่งจะมีสัดส่วนโปรตีนและโอเมก้า 3 สูงกว่าสูตรทั่วไปครับ
