อาหารสายยาง อาหารปั่นผสม สูตรผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง !การเตรียมอาหารปั่นผสมสำหรับ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง มีความซับซ้อนและต้องใช้ความระมัดระวังสูงมากครับ เพราะไตไม่สามารถขับของเสีย แร่ธาตุ และน้ำส่วนเกินออกได้ตามปกติ หากเตรียมผิดสูตรอาจทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการบวม น้ำท่วมปอด หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะจากเกลือแร่เกินได้
นี่คือหลักการสำคัญที่ต้องยึดถือตามแนวทางโภชนาการสำหรับโรคไตครับ:
1. หลักการสำคัญของสูตรอาหารโรคไต (Kidney Diet Principles)
สารอาหาร แนวทางการจัดเตรียม เหตุผล
โปรตีน จำกัดปริมาณ (เน้นไข่ขาว หรืออกไก่) เพื่อลดการสะสมของของเสีย (BUN) ในเลือด
โซเดียม งด เกลือ น้ำปลา ผงชูรส และอาหารแปรรูป ป้องกันอาการบวมและความดันโลหิตสูง
ฟอสฟอรัส งด นม ผลิตภัณฑ์จากนม ไข่แดง และธัญพืช ป้องกันกระดูกพรุนและอาการคันตามผิวหนัง
โพแทสเซียม จำกัด ผักใบเขียวเข้มและผลไม้บางชนิด ป้องกันหัวใจเต้นผิดจังหวะ
พลังงาน ต้องเพียงพอ โดยเน้นจากแป้งและไขมันดี เพื่อไม่ให้ร่างกายดึงโปรตีนจากกล้ามเนื้อมาใช้
2. วัตถุดิบที่แนะนำและควรเลี่ยง
แหล่งโปรตีนคุณภาพดี: เน้น ไข่ขาวต้ม (ย่อยง่าย ของเสียน้อย) หรืออกไก่ลอกหนังต้มสุก
แหล่งพลังงาน (แป้งปลอดโปรตีน): ใช้ แป้งมันสำปะหลัง, แป้งท้าวยายม่อม หรือสาคู เพื่อเพิ่มพลังงานโดยไม่เพิ่มภาระให้ไต (แทนการใช้ข้าวในปริมาณมาก)
แหล่งไขมัน: น้ำมันรำข้าว หรือน้ำมันมะกอก (ช่วยให้พลังงานสูงในปริมาณน้ำที่น้อย)
ผัก (โพแทสเซียมต่ำ-ปานกลาง): กะหล่ำปลี, ผักกาดขาว, ฟักเขียว (ควรนำไป "ต้มในน้ำเดือดแล้วเทน้ำทิ้ง" ก่อนนำมาปั่น เพื่อลดปริมาณโพแทสเซียม)
ผลไม้: สับปะรด, เงาะ, หรือแอปเปิ้ลเขียว (ปอกเปลือกและกรองกาก)
3. ตัวอย่างสัดส่วนการผสม (ต้องปรับตามระยะของโรค)
คำเตือน: สูตรนี้เป็นเพียงตัวอย่างเบื้องต้น ต้องปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อคำนวณปริมาณที่แน่นอนตามผลเลือด (GFR/Bun/Cr) ของผู้ป่วยนะครับ
ไข่ขาวต้มสุก: 3-5 ฟอง (ตามที่แพทย์กำหนด)
แป้งสาคูหรือแป้งมันต้มสุก: เพื่อเพิ่มความข้นและพลังงาน
น้ำมันรำข้าว: 1-2 ช้อนโต๊ะ
น้ำตาลทราย: เล็กน้อยเพื่อให้พลังงาน (หากผู้ป่วยไม่ได้เป็นเบาหวาน)
น้ำสะอาด: ควบคุมปริมาณรวมไม่ให้เกินที่แพทย์สั่งในแต่ละวัน
4. ข้อควรระวังพิเศษ
การจำกัดน้ำ: ผู้ป่วยโรคไตที่ปัสสาวะไม่ออกหรือบวม ต้องคุมปริมาณน้ำรวม (รวมน้ำล้างสายและน้ำผสมอาหาร) อย่างเคร่งครัด
งดผักสีเข้ม/ผลไม้สีเหลือง: เช่น คะน้า, บรอกโคลี, ฟักทอง, กล้วย, ส้ม เพราะโพแทสเซียมสูงมาก
ความสะอาด: เนื่องจากผู้ป่วยโรคไตมักมีภูมิคุ้มกันต่ำ การปรุงสุกและการกรองอาหารต้องสะอาดที่สุด
💡 ข้อแนะนำเพิ่มเติม
ในกรณีที่เป็นโรคไตระยะท้าย (ระยะ 4-5) การเตรียมอาหารปั่นเองให้ได้สารอาหารเป๊ะและปลอดภัยนั้นทำได้ยากมาก แพทย์มักแนะนำให้ใช้ "อาหารทางการแพทย์สูตรเฉพาะโรคไต" (เช่น Nepro หรือทางเลือกอื่น) ซึ่งถูกคำนวณสัดส่วนโปรตีนและเกลือแร่มาอย่างแม่นยำและช่วยลดความเสี่ยงแทรกซ้อนได้ดีกว่าครับ
