วิธีให้อาหารสายยางที่ถูกต้องการให้อาหารทางสายยาง (Tube Feeding) อย่างถูกวิธีเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วนและปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อนครับ โดยสามารถแบ่งขั้นตอนหลักๆ ออกได้ดังนี้
1. การเตรียมตัวและอุปกรณ์ (Set-up)
ความสะอาดสไตล์ Minimal: ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้ง และจัดเตรียมอุปกรณ์ในพื้นที่ที่สะอาดและเป็นระเบียบ เพื่อลดความเสี่ยงในการปนเปื้อน
ตรวจสอบอาหาร: หากเป็นอาหารปั่นเอง (DIY) ต้องมั่นใจว่ากรองกากออกหมดแล้วเพื่อป้องกันสายอุดตัน และอุณหภูมิของอาหารควรอยู่ในระดับอุณหภูมิห้อง ไม่ร้อนหรือเย็นจัดจนเกินไป
2. การจัดท่าผู้ป่วย (Positioning)
ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน: ปรับเตียงให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าศีรษะสูงอย่างน้อย 30-45 องศา (Semi-Fowler's position) เสมอ
ความสำคัญ: ท่านี้จะช่วยให้น้ำหนักของอาหารไหลลงสู่กระเพาะได้ตามแรงโน้มถ่วง และลดโอกาสที่อาหารจะไหลย้อนกลับขึ้นมาจนเกิดการสำลัก
3. การตรวจสอบตำแหน่งสาย (Safety Check)
ก่อนเริ่มให้อาหารทุกครั้ง ต้องตรวจสอบ 3 อย่างนี้ครับ:
ดูขีดเครื่องหมาย: ตรวจดูว่าขีดที่อยู่บนสายยางยังอยู่ที่เดิมตรงรูจมูกหรือไม่ ถ้าเลื่อนออกมามาก ห้ามดันกลับเองเด็ดขาด
ดูดเช็กอาหารค้าง (Residual): ใช้ไซริงค์ดูดดูว่ามีน้ำย่อยหรืออาหารมื้อเก่าเหลืออยู่หรือไม่
ถ้าเหลือน้อยกว่า 100 ซีซี ให้ใส่น้ำย่อยกลับคืนไปและเริ่มให้อาหารได้
ถ้าเหลือมากกว่า 100 ซีซี ควรเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมงแล้วเช็กใหม่
เช็กอาการผู้ป่วย: หากผู้ป่วยไอแรง หรือหน้าเขียวคล้ำ ให้หยุดกิจกรรมทันที
4. ขั้นตอนการให้อาหาร (Feeding Process)
ไล่อากาศ: ไล่อากาศออกจากสายยางและไซริงค์ให้หมดก่อนต่อเข้ากับสายของผู้ป่วย
ปล่อยให้ไหลตามแรงโน้มถ่วง: ยกไซริงค์ให้สูงกว่าระดับท้องผู้ป่วยประมาณ 30 เซนติเมตร ปล่อยให้อาหารไหลช้าๆ (ใช้เวลาประมาณ 15-30 นาทีต่อมื้อ) ไม่ควรใช้กระบอกสูบดันอาหารเร็วๆ เพราะจะทำให้จุกเสียดหรืออาเจียนได้
5. การดูแลหลังให้อาหาร (Post-care)
ล้างสาย (Flush): เมื่ออาหารหมด ให้ล้างสายด้วยน้ำต้มสุกประมาณ 30-50 ซีซี เพื่อไล่เศษอาหารออกจากสายให้หมด ป้องกันสายบูดและอุดตัน
คงท่าเดิมไว้: ให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าเดิม (30-45 องศา) ต่อไปอีก อย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันภาวะกรดไหลย้อนและการสำลัก
เคล็ดลับสำหรับผู้ดูแล:
หากคุณกำลังมองหาแนวทางในการเขียนบทความลง Pantip หรือบล็อกส่วนตัว การเน้นย้ำเรื่อง "ความใจเย็นและการสังเกตอาการผู้ป่วยรายมื้อ" จะเป็นประโยชน์ต่อผู้อ่านมากครับ เพราะการให้อาหารทางสายยางไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่คือการใส่ใจในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ เพื่อสุขภาพที่ดีของคนที่คุณรักครับ
